Energiewinning kansrijk voor ruimtelijke ordening
Lokale energiewinning is een kansrijk thema voor de ruimtelijke kwaliteit van
Overijssel. Het kan zelfs voorwaardenscheppend zijn voor ruimtelijke
ontwikkeling en de ruimtelijke ordening van Overijssel. Dat is een belangrijke
conclusie van de dit najaar gehouden 'Gebiedsdag Energielandschappen'.
Op veel plekken wordt lokaal geëxperimenteerd met lokale energiewinning.
Vooral agrariërs spelen hierin een rol met biovergisters en bijvoorbeeld
windmolens. Daarnaast verschijnen mondjesmaat zonnecollectoren en warmtepompen.
Omdat veel lokaal en in het buitengebied gebeurt, is lokale energiewinning een
diffuus verschijnsel dat ruimtelijk vergelijkbaar is met het vraagstuk van
erventransformaties. Dat vraagt om goede ruimtelijke advisering. Dat is iets
voor de ervenconsulent!
Daarnaast lijkt het mogelijk naar meer collectieve
vormen van energiewinning te gaan. Boeren kunnen zich verenigen en gezamenlijk
een centrale starten en burgers kunnen samen een windmolen 'adopteren'. Het
voorkomt 'verrommeling' en versterkt het gemeenschapsgevoel. Lokale
energiewinning wordt daarmee een motor voor regionalisering en
(burger)betrokkenheid. Mogelijk is het zelfs de basis voor regionale
‘energieschappen’, parallel aan de waterschappen.
Op iets grotere
schaal blijkt energiewinning altijd een puzzelstukje van gebiedsontwikkeling te
kunnen zijn. Een energievraagstuk moet daarom niet alleen op zich benaderd
worden, maar gekoppeld aan andere gebiedsdoelen. Energiewinning is bovendien een
nieuwe drager voor landschapsbeheer. Sedert decennia is de koppeling tussen
agrariërs en landschapsbeheer zwak geweest. Met energiewinning kan dat weer
een stuk sterker worden.
Energielandschappen
Een andere rode draad is de opschaling van lokale
energiewinning. Het lijkt mogelijk om via het koppelen van kringlopen complete
energielandschappen te maken. In het landelijke Heeten wordt bijvoorbeeld
biomassaenergie gewonnen voor een woonwijk in Deventer, tien kilometer verderop.
In een straal tien tot twintig kilometer loont het om afval- en energiestromen
te koppelen. Lokale energiewinning krijgt dan ook een regionale kleur: in Twente
ziet een energielandschap er anders uit (kleinschalig, geënt op oude
structuren) dan in Noordwest-Overijssel (nat en weids, riet en wilgen) of
Noordoost-Overijssel (modern, grootschalig).
Tenslotte concludeert
AtelierOverijsel dat energiewinning uiteindelijk zelfs voorwaardenscheppend kan
zijn voor ruimtelijke ontwikkeling en ruimtelijke ordening. Bouw woonwijken in
de buurt van potentiële energiebronnen, benut natuurlandschappen dichtbij
de stad, gebruik gebiedskenmerken uit de Omgevingsvisie. Het wordt tijd voor een
extra kaartlaag in de catalogus gebiedskenmerken!
De rol van de overheid is
bij lokale en vrij autonome ontwikkelingen vooral volgend en kan meer
ondersteunend of stimulerend worden. Ook om de ruimtelijke effecten van nieuwe
vormen van energiewinning in goede banen te leiden. Kijkend vanuit de kansen
optreden om partijen bij elkaar te brengen en initiatieven te ondersteunen.
Atelier Overijssel en Trendbureau Overijssel
organiseerden de gebiedsdag over lokale energiewinning en ruimtelijke kwaliteit
op 10 september 2009. Een Atelieradvies volgt.
Bekijk hier de beelden en download een uitgebreid verslag (PDF)
>>
