Water en Natuur I

Ruimtelijke kwaliteit van water- en natuurprojecten staat centraal in dit project. Tijdens Ateliergesprekken is met wetenschappers en ontwerpers van gedachten gewisseld over de rol van natuur en de manier waarop natuur- en waterprojecten worden gerealiseerd. Ook is in ‘werkateliers’ met multidisciplinaire teams (ecologen, hydrologen, kunstenaars en ontwerpers) aan concrete cases gewerkt. Ontwerpers hebben visies, invalshoeken en voorbeeldprojecten aangedragen ter inspiratie van de werkbijeenkomsten. De lessen worden in praktijk gebracht in het vervolgproject Water en Natuur II. Wat zijn de lessen?

Het onderwerp ‘water en natuur’ speelt nadrukkelijk in de provincie Overijssel, waar water en natuur immers een belangrijk deel van het oppervlak van de provincie beslaan. Op dit grensvlak liggen kansen, bijvoorbeeld om de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) een positieve slinger te geven. In een robuust kralensnoer van bestaande natuur­gebieden verbindingszones van nieuwe natuur creëren, allereerst om biodiversiteit te bewerkstelligen.
Overal in Nederland, en ook in Overijssel, loopt de realisatie van de EHS achter op schema. Tot 2018 moet in Overijssel nog ruim twaalfduizend hectare worden verwezenlijkt. De ambitie is bo­vendien om de nieuwe natuur voor zestig procent door natuurorganisaties en voor veertig procent door particulieren te bewerkstelligen.

AtelierOverijssel wil een zoektocht ondernemen naar de EHS als keten van nieuwe landschappen met nieuwe uitstraling en nieuwe vormen van medegebruik. Kunstenaars en landschapsarchitecten moeten – samen met ecologen en hydrologen – deze nieuwe landschappen vormgeven.
In Overijssel is de EHS de ‘schatkamer’ van de provincie. De hoofdstructuur, gevormd door de EHS en het watersysteem - die in Overijssel sterk met elkaar samenhangen – vormt een kwaliteitsraamwerk dat meer het karakter van ‘voorkant’ en visitekaart kan krijgen dan nu het geval is. Nieuwe natuurprojecten moeten zich meer dan voorheen rekenschap geven van het feit dat ze onderdeel zijn van een groter geheel en dat ze een sterker imago en ruimtelijke expressie behoeven. Nieuw natuurlandschap dat door zijn verschillende verschijningsvormen ook een combinatie van gebruik mogelijk maakt: natuurbeleving, evenementen, wandel-, fiets en vaarroutes, rust… Alles wat mensen belangrijk vinden. De EHS, kortom, als culturele opgave.

Werkwijze

Gedurende het najaar van 2007 is AtelierOverijssel voortvarend aan de slag gegaan. Allereerst zijn – in het kader van de Ateliergesprekken van AtelierOverijssel - vier discussiemiddagen gehouden, steeds met twee deskundigen. Parallel aan deze gesprekken zijn concrete ontwerpen gemaakt. Drie ontwerpers is gevraagd een natuur en wateropgave te rea­liseren met een hoge landschappelijke en ruimtelijke kwaliteit, in verschillende gebieden en op verschillende schaalniveaus (S, M en XL). Naast de participanten van AtelierOverijssel vormde een klankbordgroep van medewerkers van Staatsbosbeheer, Natuurmo­numenten en Waterschap Regge en Dinkel een denktank die feedback leverde.

De lessen

De ateliergesprekken en de ontwerpen aan de cases vormden aanleiding voor het trekken van een aantal lessen door AtelierOverijssel.

Veel verschillende partijen
Opvallend is hoeveel verschillende partijen aan nieuwe natuur werken, maar vooral op het ´eigen terrein´ met weinig gemeenschappelijk perspectief. Maar het besef groeit dat een gemeenschappelijk perspectief onontbeerlijk is bij succesvolle nieuwe natuurontwikkeling. LEES VERDER >>

Natuur is niet zwak
Natuur hoeft geen zwak, hulpbehoevend onderwerp te zijn. Uit ateliergesprekken en ontwerpen blijkt dat natuurontwikkeling ook een ‘selling point’ is voor de pro­vincie. Stapelen met andere functies levert een grotere en meer toegan­kelijke natuur op. Het is geen kwestie van wil­dernis òf arcadisch landschap, maar het hele spectrum tussen ruige en geordende natuur kan aan bod komen. “We moet nadrukkelijk niét kiezen, laat duizend bloemen bloeien.” LEES VERDER >>

Regie
Om diversiteit te realiseren, lijkt het vooral van belang dat er een duidelijke regie op de ecologische hoofdstructuur komt. Duizend bloemen bloeien niet van­zelf. De provincie lijkt de aangewezen instantie voor een rol als regis­seur. De provincie moet ‘het grote verhaal’ vertellen en het verband neerzetten, waarmee lokale partijen en particuliere opdrachtgevers hun verhalen kunnen uitwerken. LEES VERDER >>


Lees verder over lessen uit de ontwerpprojecten >>
Bekijk enkele notities uit de Ateliergesprekken >>

Download hier de publicatie Water en Natuur (juni 2008) als PDF:
Deel 1 (pag 1/10, 13MB)
Deel 2 (pag 11/32, 6 MB)
Deel 3 (pag 33/55, 12 MB)
Deel 4 (pag 56/102, 7 MB)