Rond-het-dorp-wegen

Vanwege de toenemende verkeersdruk worden rondwegen aangelegd rond dorpen in de provincie. Deze rondwegen hebben ingrijpende gevolgen voor de ruimtelijke kwaliteit van dorp, het omliggend landschap en de relatie tussen beide. Als de rondweg er eenmaal is, komen er tussen rondweg en dorp bovendien ook nieuwe woonwijken, bedrijventerreinen, winkelcentra en ‘rotondekunst’.

De rondweg brengt nieuwe fenomenen met zich mee en oude fenomenen verschieten van kleur, bijvoorbeeld het karakter van de dorpsstraat waar minder doorgaand verkeer komt. Een nieuwe rondweg wordt vaak door verkeerskundigen als een op zichzelf staand infrastructureel project uitgevoerd. Nieuwe rondwegen zouden echter niet louter en alleen vanuit verkeersveiligheid en doorstroom-principes ontworpen mogen worden: het zijn forse doorsnijdingen in het landschap die voorheen vanzelfsprekende relaties tussen dorp en ommeland verbreken.

AtelierOverijssel wil door het opstellen van voorbeeldplannen een impuls geven aan de ruimtelijke kwaliteit van het regionale infrastructuurnetwerk, inclusief de ontwikkeling van rondwegen. Daarbij zijn 3 projecten gekozen, die elk in een andere planfase verkeren.
Lees verder over de drie cases >>

De lessen

De casestudies maken inzichtelijk hoe er in verschillende planstadia en op verschillende schaalniveaus wordt omgegaan met het fenomeen rondweg. In de voorbeeldprojecten is de vraag gesteld: Wat gaat er goed en wat kan er beter? Op basis hiervan zijn een aantal ‘do’s en dont’s’ voor de ontwikkeling en het ontwerp van rond-het-dorp-wegen in Overijssel geformuleerd. Deze lessen gaan over algemene uitgangspunten ten aanzien van rondwegen, ontwerp en werkwijze:

I Herken en benoem de opgave
De urgente opgave rechtvaardigt een zorgvuldige aanpak op drie schaalniveaus. Regionaal is een visie op hoofdlijnen noodzakelijk die zorgt voor afstemming tussen ontwikkelingsdynamiek en het infrastructuurnetwerk. Lokaal geldt: rondwegen zijn gebiedsopgaven en geen lijnopgaven. Omdat ook de omgeving bepalend is voor de ruimtelijke beleving vanaf de weg, moeten een verkeerstechnisch plan en een wegontwerp worden voorafgegaan door een landschapsvisie. Op het niveau van de weg moet bij het opstellen van het wegontwerp de opgave zijn: creëer met de nieuwe weg een nieuw landschap! LEES VERDER >>

II Vind de juiste opdrachtgever en zorg voor inspiratie
Zorg bij deze integrale opgaven voor opdrachtgevers-combinaties (V&V en RO-portefeuille). In het projectteam dienen medewerkers uit meerdere overheidsdiensten, waterschap en belangenorganisaties te participeren. De opdrachtgever heeft ook een opdracht: zorg dat de nieuwe wegverbinding kwaliteit toevoegt in plaats van opsoupeert. LEES VERDER >>

III Toon ambitie en formuleer een helder programma van eisen
Zorg voor hoogtepunten in het wegontwerp (zoals: mooie brug, royale bomenlaan, goed ingepaste rotonde of sculpturale wal). De rondweg mag er zijn. Laat dat ook zien! Een goed wegontwerp toont contrasten en verschillen in plaats van dat het die wegmoffelt. LEES VERDER >>

IV Creëer ruimte voor excellent ontwerp
Zoek een goede ontwerper(scombinatie), die bij de opgave past en bewezen heeft dergelijke opgaven aan te kunnen. Excellent ontwerp kan overtuigen en kan partijen, die bij het planproces betrokken zijn over de streep trekken. LEES VERDER >>

V Orkestreer een helder en geïnspireerd proces
Het streven naar ruimtelijke kwaliteitswinst moet in het proces worden geborgd. Tracébesluiten vereisen moeilijke keuzes waarbij 'iedereen te vriend houden' per definitie onmogelijk is. Ga niet te snel aan tafel met direct betrokkenen. Bepaal eerst op het juiste schaalniveau met betrokken partijen de hoofdlijnen van het plan en het programma van eisen. Stel vooraf op bestuurlijk niveau de hoofdlijnen vast en de onderhandelingsruimte voor de uitwerking. Zorg ook voor een lichte vorm van externe toets op de kwaliteit van het project. Bij grote ingrepen is een kwaliteitsteam of supervisor raadzaam. LEES VERDER >>

Tenslotte een aanbeveling met betrekking tot de rol van de provincie. Er staan nog heel wat regionale infrastructuurprojecten op stapel. Benoem de komende periode van bijvoorbeeld 4 of 5 jaar tot een ‘speerpunt’-periode op het punt van de ruimtelijke kwaliteit van regionale infrastructuur. En ontwikkel een stimuleringsbeleid met financiële, inhoudelijke en procesprikkels. En experimenteer in die periode met werkwijzen, samenwerkingsverbanden, aanpakken, ontwerpers en beeldend kunstenaars.

Eindpublicatie

Download de eindpublicatie Rond-het-dorp-wegen:
Deel 1 (PDF, 9mb)
Deel 2 (PDF, 9 mb)

Download hier de 'Golden Rules' van AtelierOverijssel: